مصطفى محقق داماد
46
مباحثى از اصول فقه ( فارسى )
امضايى يا تقريرى ؛ سنّت قولى ، كه ما به ترتيب در مورد هريك به اختصار بحث مىكنيم . سنّت عملى منظور از سنّت عملى ، فعل معصوم است ، معصوم يعنى كسى كه احتمال بروز هرگونه عمل خلاف از او مردود است . و لذا در اين كه عمل معصوم يكى از منابع احكام فقه محسوب مىگردد ، به طور اجمال ، ترديدى وجود ندارد ؛ آنچه كه مورد گفتگو است كاربرد سنّت عملى و مقدار دلالت آن است . سنّت عملى چه مقدار دلالت دارد ؟ - هرگاه صدور عملى از معصومين براى ما محرز گردد ، حدّ اقل دلالتى كه دارد آن است كه آن عمل مجاز بوده و بههيچوجه منعى ندارد . كما اينكه ترك عملى توسّط احدى از معصومين ، مثبت آن است كه آن عمل واجب نمىباشد . البتّه در بسيارى از موارد با توجّه بقرائن موجوده در مورد ، فعل معصوم دلالت بيشترى خواهد داشت . مثل آنكه احدى از معصومين ضمن تعليم يكى از فرايض الهى به ديگران مبادرت به انجام عمل مزبور نمايد كه بىشك عمل معصوم ظهور در آن دارد كه آن عمل يا واجب است و يا لااقلّ مستحب . حال سخن در اين است كه در موارد عدم وجود قرائن ، فعل معصوم علاوه بر مجاز بودن عمل ، ظهور در كدام يك از صور احكام دارد : واجب ؟ مستحب ؟ مباح ؟ . نسبت به هريك از احتمالات سهگانه فوق ، در اصول فقه